Published
อ่านฉบับเต็มได้จากหนังสือ:
บทบาทองค์กรพัฒนาเอกชนกับผลกระทบที่มีต่อประเทศไทย ในการขยายการลงทุน ด้านโครงสร้างพื้นฐาน จีน-สปป. ลาวและกัมพูชา ตามนโยบาย “จีนลงใต้” (2562)
บทบาทองค์กรพัฒนาเอกชนกับผลกระทบที่มีต่อประเทศไทย ในการขยายการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน จีน-สปป. ลาว-กัมพูชา ตามนโยบาย “จีนลงใต้”
Abstract
ที่ผ่านมา จีนได้มีการลงทุนในลาวและกัมพูชาอย่างต่อเนื่อง ทั้งโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม กรณีของลาว เช่น รถไฟจีน-ลาว ถนน ท่าเรือ ท่าอากาศยาน รวมถึงโครงการด้านพลังงาน การสร้างเขื่อนผลิตไฟฟ้าในแม่น้ำโขง เพื่อเปลี่ยนสถานะลาวจากประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล (Land Lock) ให้กลายเป็นประเทศที่เชื่อมโยงภูมิภาค (Land Link) การลงทุนดังกล่าวช่วยยกระดับศักยภาพทางเศรษฐกิจของลาว รวมทั้งกัมพูชา เปิดโอกาสทางการค้า การจ้างงาน และส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อนบ้านรวมถึงไทย ที่ได้รับประโยชน์จากการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจและการคมนาคมในภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (GMS)
อย่างไรก็ตาม การขยายตัวของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานได้ก่อให้เกิดผลกระทบในหลายมิติ โดยเฉพาะด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ ส่งผลให้องค์กรพัฒนาเอกชนเข้ามามีบทบาทสำคัญในฐานะผู้ตรวจสอบและให้ข้อเสนอแนะต่อแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืน ทั้งในมิติการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การคุ้มครองทรัพยากรธรรมชาติ พร้อมทั้งผลักดันให้รัฐบาลลาวและกัมพูชาคำนึงถึงผลกระทบต่อระบบนิเวศมากขึ้น ขณะที่งานวิจัยนี้พบว่า องค์กรพัฒนาเอกชนในลาวและกัมพูชาถูกจำกัดบทบาทจากโครงสร้างทางการเมือง ส่วนองค์กรพัฒนาเอกชนระดับนานาชาติต้องดำเนินงานด้วยความระมัดระวัง ส่งผลให้การมีส่วนร่วมของภาคประชาชนไม่สามารถขับเคลื่อนได้อย่างเต็มที่ในทั้งสองประเทศนัก
การลงทุนของจีนในลาวและกัมพูชาส่งผลกระทบเชิงบวกต่อไทยจากความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจและคมนาคมที่เอื้อต่อการค้าและการขนส่งข้ามพรมแดน โดยเฉพาะพื้นที่ที่อยู่ในแนวเส้นทางเศรษฐกิจเหนือ-ใต้ (NSEC) และตะวันออก-ตะวันตก (EWEC) ขณะเดียวกันก็ส่งผลกระทบเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติที่เปลี่ยนแปลงไปจากการถูกทำลาย
ข้อเสนอแนะของงานวิจัยนี้ก็คือ แม้ว่าการพัฒนาภายใต้นโยบาย “จีนลงใต้” เป็นโอกาสสำคัญในการเชื่อมโยงเศรษฐกิจของภูมิภาค แต่มีความจำเป็นต้องอาศัยกลไกการกำกับดูแลร่วมกันระหว่างรัฐ ภาคธุรกิจ และภาคประชาสังคม เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ องค์กรพัฒนาเอกชนจึงมีบทบาทสำคัญในการทำให้การพัฒนาเป็นไปอย่างโปร่งใส มีส่วนร่วม และยั่งยืน เพื่อให้ความร่วมมือระหว่างจีน สปป.ลาว กัมพูชา และไทย ร่วมกันสร้างการพัฒนาในลุ่มแม่น้ำโขงอย่างมั่นคง