การศึกษา 15 หน่วยงานรัฐตามพระราชบัญญัติเฉพาะ: แนวคิดเรื่ององค์การและแนวทางการพัฒนา

Authors

ศ.ดร.ทิพวรรณ หล่อสุวรรณรัตน์, สุขยืน เทพทอง, อานุภาพ รักษ์สุวรรณ

Published

วารสารธรรมศาสตร์

Abstract

The study of 15 public agencies under the specialized act: Organizational concepts and development guidelines

Organization under the specialized Act is a new form of public organization which is separate from the bureaucracy under the concept of agentification, a core element of New Public Management, in order to increase autonomy in performing its tasks. This paper presents the results of preliminary study relating to the body of knowledge of15 organizations under the specialized Act. The results of study include the intention, roles, administrative mechanisms, problems, and their performance, as well as the common and different characteristics of these organizations and the suggestions for development. This paper employs qualitative method, by means of documentation, in-depth interviews, focus groups, and observations. It is found that these organizations are different from the principles of agentification, especially in terms of autonomy dimensions. These organizations share the same concept of agentification, status, and accountability systems, however, they differs in the ministry they belong to, functions, forms of committees, and budgeting channels. The best practices of these organizations comprise of network governance, collaboration among agencies, strong executive model of committee for the policy continuation purpose, and financial self-reliance. The public issues are involved with the relationship between these organizations and their mother ministries, the unnecessary duplication of functions, financial worthiness, committee roles, policy implementation, the expansion of the roles of purchaser and provider, and the inclination to be the new centers of bureaucratic power. Finally, this paper suggests some guidelines for development, policy recommendation, and future research.

บทคัดย่อ

องค์การตามพระราชบัญญัติเฉพาะเป็นรูปแบบการจัดตั้งหน่วยงานเฉพาะแยกออกมาจาก
ส่วนราชการ (Agentifcation) ซึ่งเป็นรูปแบบองค์การภาครัฐที่มีความอิสระคล่องตัวตามแนวคิดการ
จัดการภาครัฐแนวใหม่ (New Public Management) มีความแตกต่างจากรูปแบบองค์การภาครัฐแบบ
เดิม บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอผลการศึกษาเรื่ององค์ความรู้เกี่ยวกับองค์การตามพระราช
บัญญัติเฉพาะจำนวน 15 หน่วยงาน ในประเด็นเกี่ยวกับเจตนารมณ์ บทบาท กลไกการบริหารจัดการ
เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและผลการดำเนินงานในเบื้องต้นขององค์การดังกล่าว รวมทั้งจุดร่วมและจุดต่าง
ในด้านการบริหารจัดการ ตลอดจนข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนา การศึกษาใช้วิธีการศึกษา
เชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสัมมนากลุ่ม และการสังเกตการณ์ ผลการ
ศึกษาพบว่า องค์การเหล่านี้มีความแตกต่างจากหลักการในการจัดตั้งโดยเฉพาะในเรื่องมิติของความ
อิสระคล่องตัว องค์การเหล่านี้มีจุดร่วมในเรื่องแนวคิดการจัดตั้ง สถานภาพของหน่วยงานและระบบ
ความพร้อมรับผิด ส่วนจุดต่างคือเรื่องสังกัด พันธกิจ รูปแบบและองค์ประกอบของคณะกรรมการ และ
เส้นทางเดินของงบประมาณ ผลการดำเนินงานที่เป็นแนวปฏิบัติที่ดี ได้แก่ การทำงานแบบเครือข่าย
การประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน รูปแบบคณะกรรมการแบบเข้มแข็งเพื่อให้เกิดความ
ต่อเนื่องเชิงนโยบาย และความสามารถในการพึ่งพาตนเองด้านการเงิน สำหรับประเด็นสาธารณะ ได้แก่
ความสัมพันธ์ระหว่างกระทรวงกับองค์การ ความซ้ำซ้อนที่ไม่จำเป็นของหน้าที่ความรับผิดชอบ ความ
คุ้มค่าทางการเงิน บทบาทของคณะกรรมการ การผลักดันนโยบายไปสู่การปฏิบัติ การขยายบทบาทของ
ผู้ซื้อและผู้จัดหาบริการ และแนวโน้มการเป็นศูนย์อำนาจใหม่ของระบบราชการ บทความได้เสนอแนะ
แนวทางการพัฒนาองค์การ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและการวิจัยในอนาคต

(2558). การศึกษา 15 หน่วยงานรัฐตามพระราชบัญญัติเฉพาะ: แนวคิดเรื่ององค์การและแนวทางการพัฒนา. วารสารธรรมศาสตร์, 34(2), 90-116.