มาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ในมุมมองทางกฎหมายมหาชน

Authors

นายบัณฑิต บุญกระเตื้อง, ศ.ดร.บรรเจิด สิงคะเนติ

Published

วารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมาย

Abstract

This study aims to analyze and respond to public problems caused by the
enforcement of Section 12 of the National Health Act B.E. 2550 which asserts the
right of an individual to refuse medical treatment that would prolong one’s terminal
illness during the last phase of life. it is the right to refuse treatment from medical
equipment and technologies which are not helpful or don’t improve quality of life
and may cause one to live a life devoid of human dignity causing subsequent
problems for relatives and families who have to bear the burden of high cost of
medical technology.

Problems that hinder the right to refuse treatment in Thailand are those
related to people who directly relate to the exercise of patient’s right, particularly
doctors and medical staff. As some of them don’t understand the principles and
spirit of public rights, including rights and freedom, human rights, human dignity and
the Section 12 of the National Health Act 2550 B.E., they are concerned that they
shall be liable or responsible for living will execution.

As results of the study and analysis of Section 12 of the National Health Act
B.E. 2550 from the public law point of view and its problems caused by the law
enforcement, the writer suggested that legislation on the right of patient to refuse
treatment should be issued as an act and it should clarify roles and responsibilities
of people concerned. In addition, penalty should be designated for violations of
medical ethics. There should be a designation of certain organizations to be
responsible for giving recommendations in relevant to the right to refuse medical
treatment during the last stage of life. The organization may not be a government
agency and it will be responsible for giving advice to people, performing of
producing, in advance, living wills to refuse medical services. Also, it should be the
center and information resources on laws, religions, and others related that is
available for the public and people who considered to execute the right to refuse
the treatment.

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่องนี้มีความมุ่งหมายที่จะวิเคราะห์และตอบปัญหาทางกฎหมายมหาชนที่เกิดจากการบังคับใช้ มาตรา 12 ของพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ซึ่งกฎหมายดังกล่าวเป็นสิทธิของบุคคลในการที่จะปฏิเสธการรักษาพยาบาลในขณะที่อยู่ในระยะสุดท้ายของชีวิต และแพทย์ได้วินิจฉัยตามมาตรฐานทางการแพทย์แล้วว่าไม่มีหนทางที่จะรักษาให้หายจากอาการ หรือโรคที่เป็นอยู่ได้โดยปฏิเสธที่จะรับกระบวนการรักษาจากเครื่องมือและเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่เขาถือว่าไม่เป็นประโยชน์ต่อคุณภาพชีวิตของขา และอาจทำให้ต้องอยู่ในสภาพไร้ศศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และก่อให้เกิดปัญหาที่ตามมาต่อญาติพี่น้องและครอบครัว ที่ต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายที่สูงมากจากเทคโนโลยีเหล่านั้น

ปัญหาที่ทำให้เป็นอุปสรรคต่อการใช้สิทธิปฏิเสธการรักษาในประเทศไทย เกิดจากผู้เกี่ยวข้องโดยตรงต่อการใช้สิทธิของผู้ป่วย โดยเฉพาะแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ส่วนหนึ่งที่ยังไม่มีความเข้าใจในหลัการและเจตนารมณ์ซึ่งเป็นหลักการทางกฎหมายมหาชน อันได้แก่หลักการ สิทธิเสรีภาพ สิทธิมนุษยชน ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ มาตรา 12 ของพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 จึงทำให้เกิดความกังวลว่าจะต้องรับผิด หากต้องปฏิบัติตามหนังสือแสดงเจตนาของผู้ป่วยที่ปฏิเสธการรักษาพยาบาล
จากการศึกษาและวิเคราะห์กฎหมายมาตรา 12 ของพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ในมุมมองทางกฎหมายมหาชน และปัญหาที่เกิดจากการบังคับใช้กฎหมาย ผู้ศึกษาขอเสนอว่ากฎหมายเกี่ยวกับสิทธิปฏิเสธการรักษาควรจะยกฐานะให้เป็นกฏหมายระดับพระราชบัญญัติโดยนำหลักเกณฑ์ในกฏกระทรวงมากำหนดเป็นมาตราที่สำคัญ ซึ่งกฎหมายปัจจุบันยังไม่มีบัญญัติไว้ชัดเจน เช่น บทบัญญัติที่กำหนดในเรื่องบทบาทหน้าที่ของผู้เกี่ยวข้อง กำหนดให้มีบทลงโทษทั้งทางแพ่งและอาญากับบุคคลที่มีเจตนาทุจริต ฉ้อฉล และลงโทษแพทย์ที่ได้กระทำผิดจรรยาบรรณของแพทย์จนทำให้ผู้ป่วยเสียหายหรือได้รับอันตราย และเงื่อนไขอื่นๆ ที่จำเป็นในการคุ้มครองสิทธิของประชาชนบทบัญญัติที่เกี่ยวกับองค์กรและวิธีการในการตัดสินหรือไกล่เกลี่ยกรณีมีปัญหาการปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้สิทธิของประชาชนตามพระราชบัญญัตินี้ เพื่อป้องกันหรือลดการฟ้องร้องให้เป็นคดีต่อศาลและควรส่งเสริมให้มีหน่วยงานในการให้บริการกับประชาชน ในการใช้สิทธิปฏิเสธการรักษาพยาบาลในวาระสุดท้ายของชีวิต ซึ่งอาจไม่จำเป็นต้องเป็นองค์กรของรัฐ ให้มีหน้าที่ในการให้บริการแก่ประชาชนและดำเนินการเกี่ยวกับการทำหนังสือแสดงเจตจำนงล่วงหน้าในการปฏิเสธ การรักษาพยาบาลและเป็นแหล่งรวมทั้งทางด้านกฎหมาย วิชาการ ศาสนาและด้านอื่นๆ เพื่อประโยชน์แก่ประชาชนและผู้ต้องการใช้สิทธิปฎิเสธการรักษาอย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ

(2558). มาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ในมุมมองทางกฎหมายมหาชน. วารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมาย, 11(2), 30-48.