บทบัญญัติหมวด 5 หน้าที่ของรัฐ ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช 2560) : นวัตกรรมในการคุ้มครองสิทธิของประชาชนที่รัฐต้องดำเนินการบางประการ

Authors

อ.ดร.ฌานิทธิ์ สันตะพันธุ์

Published

รายงานสืบเนื่องการประชุมวิชาการระดับชาติ เนื่องในโอกาสครบรอบปีที่ 53 แห่งการสถาปนาสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

Abstract

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช 2560) ได้มีการเพิ่มบทบัญญัติหมวด “หน้าที่ของรัฐ”
ขึ้นเป็นครั้งแรกซึ่งส่งผลให้มีการเปลี่ยนแปลงหลักการส าคัญในทางรัฐธรรมนูญของไทยอย่างน้อยที่สุด
2 ประการ ได้แก่ ประการแรก การยกสถานะบทบัญญัติบางประการที่เคยอยู่ในหมวดว่าด้วย “แนวนโยบาย
พื้นฐานแห่งรัฐ” ให้มีสถานะและผลทางกฎหมาย กล่าวคือ หากรัฐไม่ด าเนินการหรือปฏิบัติตามบทบัญญัติ
ในหมวดนี้ รัฐย่อมมี “ความรับผิด” ที่ประชาชนสามารถใช้สิทธิทางศาลฟ้องร้องเอาผิดกับรัฐได้ ประการที่สอง
มีการเปลี่ยนแปลงสถานะของบทบัญญัติบางประการที่เคยอยู่ในหมวดสิทธิเสรีภาพของชนชาวไทย ซึ่งเป็น
บทบัญญัติว่าด้วยสิทธิของประชาชนที่รัฐต้องด าเนินการบางประการ เช่น สิทธิในการได้รับการศึกษาสิทธิ
ในการได้รับการบริการทางสาธารณสุข สิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม ฯลฯ ให้กลายมาเป็น “หน้าที่
ของรัฐ” แม้ผลทางกฎหมายจะไม่ต่างกันมากนัก แต่ก็เป็นการขับเน้นให้ภาครัฐได้ตระหนักว่าสิ่งซึ่งเดิมเป็น
สิทธิของประชาชน ได้กลายเป็น “หน้าที่ของรัฐ” ที่รัฐ “ต้อง” ด าเนินการจัดหาหรือจัดให้มีขึ้นเพื่อประชาชน
อย่างไรก็ตาม ยังคงมีรายละเอียดการก าหนดเขตอ านาจศาลซึ่งมีอ านาจรับคดีที่ประชาชนฟ้องร้องหน่วยงาน
ของรัฐที่ไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ของรัฐไม่เป็นไปตามหลักการก าหนดเขตอ านาจศาล ควรจะได้รับการแก้ไขต่อไป

บทบัญญัติหมวด 5 หน้าที่ของรัฐ ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช 2560) : นวัตกรรมในการคุ้มครองสิทธิของประชาชนที่รัฐต้องดำเนินการบางประการ. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์, การประชุมวิชาการระดับชาติ เนื่องในโอกาสครบรอบปีที่ 53 แห่งการสถาปนาสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (104-118).