การศึกษาแนวปฏิบัติการบริหารความรับผิดชอบต่อสังคมของหน่วยงานภาครัฐของไทย

Authors

รศ.ดร.วีระวัฒน์ ปันนิตามัย, อ.ดร.ประจักษ์ ทรัพย์มณี

Published

วารสารการจัดการภาครัฐและภาคเอกชน

Abstract

Investigation of Corporate Social Responsibility Practices Among Thai Public Agencies

Corporate social responsibility (CSR) is a complex issue with many players and different perspectives that lead to various interpretations and practices.

In Thailand as others, CSR begins gaining much popularity from private management practices while it is quite new to the public sector.

This survey research intends to examine three major issues: why, what, and how CSR is adopted. It also looks for problems related to CSR implementation.

Research questionnaires were collected from a number of 400 respondents who some were purposively and some randomly selected to represent Thai civilian officials.

The results revealed that mostly senior executives initiated the CSR activities in order to create good organizational image to public eyes.

About 55 percent of the sample reported that they considerably understood CSR concepts and practices.

Stakeholder-driven CSR dimensions which get practiced were essentially related to community, employee and environment, respectively.

At its early stage, Thai public agencies tend to exhibit four different roles in mobilizing the CSR initiatives: facilitating, partnering, endorsing, and least on mandating.

Multiple regression analyses shed lights that successful CSR activities depend a great deal on these three factors: 1) internally efficient CSR process management, 2) clear and cohesive objectives to stakeholder interests, and 3) a closely monitoring and reporting mechanism.

In addition, three critical success factors in implementing the CSR programs in Thai public sectors were identified as follow: the CEO engagement and commitment, networking CSR, and good attitude and understanding on CSR processes of the government civilians.

Research limitations, some suggestions on effective CSR management and future research studies were also addressed.

บทคัดย่อ

การบริหารความรับผิดชอบต่อสังคม (corporate social responsibility – CSR) เป็นเรื่องที่ซับซ้อนมีผู้เกี่ยวข้องมากและหลากหลายมุมมองทำให้มีการตีคำและความแตกต่างกัน ในประเทศไทยแม้ CSR จะได้รับความนิยมมากในภาคเอกชนแต่ก็ถือเป็นสิ่งใหม่ในภาครัฐ

การวิจัยเชิงสำรวจในครั้งนี้มุ่งศึกษาแนวปฏิบัติของการบริหารความรับผิดชอบต่อสังคมในองค์การภาครัฐของไทย โดยมีวัตถุประสงค์หลายประการ กล่าวคือ เพื่อระบุสาเหตุของการประยุกต์ใช้แนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคมในการบริหารองค์การภาครัฐของไทย รูปแบบและมิติของ CSR ของการบริหารความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์การภาครัฐไทย ปัญหาและอุปสรรคที่เกี่ยวข้อง ปัจจัยแห่งความสำเร็จในการประยุกต์ใช้ และเพื่อเสนอแนะแนวทางการบริหารความรับผิดชอบต่อสังคมที่เหมาะสมแก่หน่วยงานภาครัฐของไทย ทำการเก็บข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 คน

ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้ ส่วนใหญ่แล้ว ผู้บริหารระดับสูงของหน่วยงานภาครัฐเป็นผู้ริเริ่มให้มีการดำเนินการ CSR เหตุผลหลักของการดำเนินกิจกรรม CSR ของหน่วยงานภาครัฐคือ เพื่อการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีของหน่วยงานแก่สาธารณชน โดยที่ผู้บริหารหน่วยงานเป็นผู้ดำริริเริ่ม รองลงมาคือ ดำเนินการตามกระแสสังคมและผู้มีส่วนได้เสียเป็นฝ่ายเรียกร้องให้ริเริ่ม ข้าราชการส่วนใหญ่ (55 เปอร์เซ็นต์) รายงานว่า ตนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรม CSR ในระดับปานกลาง มีเพียง 17 เปอร์เซ็นต์ ที่แจ้งว่า ตนมีความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรม CSR ในระดับมาก ขณะที่ 29 เปอร์เซ็นต์ แจ้งว่า ทราบในระดับตำ มิติ CSR ที่อยู่ในกระแสความสนใจของหน่วยงานภาครัฐที่ทำกิจกรรม CSR คือด้านสังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม และแก่พนักงาน ตามลำดับ การดำเนินกิจกรรม CSR ของหน่วยงานภาครัฐยังไม่มีหน่วยงานใดได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบหรือเป็นเจ้าภาพหลัก เหมือนดังเช่นภาคเอกชน งาน CSR ยังถูกฝากไว้กับฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ งานประชาสัมพันธ์ และการสื่อสารองค์การ

บทบาทของหน่วยงานภาครัฐในการบริหารกิจกรรม CSR ตามลำดับจากมากไปน้อย ได้แก่ บทบาทการเป็นผู้อำนวยความสะดวก รองลงมาคือ บทบาทการเป็นหุ้นส่วนและการเป็นผู้สนับสนุนให้รางวัลและการยอมรับ น้อยสุดคือ ด้านการเป็นผู้ออกกฎควบคุมและตรวจสอบ ประโยชน์ที่เกิดแก่หน่วยงานหลังจากที่ทำกิจกรรม CSR ได้แก่ การทำ CSR มีส่วนส่งเสริมและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม กิจกรรม CSR ทำให้ประชาชนและผู้มีส่วนได้เสียพึงพอใจ CSR มีส่วนส่งเสริมการบริหารที่ยึดมั่นในหลักธรรมาภิบาล และทำให้ลดต้นทุนการดำเนินการ

การดำเนินกิจกรรม CSR จะประสบความสำเร็จหากมีกระบวนการบริหารภายในหน่วยงานที่ดี และมุ่งเป้าหมายเพื่อส่งเสริมสังคม ชุมชนและสิ่งแวดล้อมเป็นที่ตั้ง การดำเนินกิจกรรม CSR จะประสบความสำเร็จ พึงมีการติดตามและประเมินผลการดำเนินการ มีการตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจเพื่อรับผิดชอบและมีการประชาสัมพันธ์ที่ทั่วถึง

การมีส่วนร่วมในการบริหารของกลุ่มผู้มีส่วนได้เสียและมีนโยบายที่ชัดเจนตัวแปรทำนายที่สำคัญต่อความสำเร็จของการดำเนินกิจกรรม CSR ได้แก่ บทบาทและความเอาจริงของฝ่ายบริหารระดับสูงของหน่วยงาน การสร้างเครือข่ายในการดำเนินการ ความรู้ความเข้าใจและทัศนคติที่ดีของข้าราชการต่อการดำเนินกิจกรรม CSR งานวิจัยเสนอแนะแนวการบริหาร CSR ที่ดี

(2558). การศึกษาแนวปฏิบัติการบริหารความรับผิดชอบต่อสังคมของหน่วยงานภาครัฐของไทย. วารสารการจัดการภาครัฐและภาคเอกชน, 22(2), 205-228.