การศึกษาการติดตามข้อมูลข่าวสาร ระบบการแจ้งเตือน และการแก้ไขปัญหาในภาวะวิกฤติน้ำท่วมนอกเขตกรุงเทพมหานคร

Authors

ศ.ดร.อัญชนา ณ ระนอง

Published

UMT POLY Journal

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการติดตามข้อมูลข่าวสารน้ำท่วมของผู้ประสบอุทกภัยทั้งจากสื่อทั่วไปและเจ้าหน้าที่รัฐ 2) เพื่อศึกษาการดำเนินงานของภาครัฐในการแจ้งเตือนภัยอุทกภัยในพื้นที่ประสบปัญหาอุทกภัย และ 3) เพื่อศึกษากรณีศึกษาการแก้ไขปัญหาอุทกภัยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีวิจัยทั้งการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเชิงปริมาณทำการสำรวจแบบสอบถามผู้ประสบอุทกภัยปี 2554 โดยกลุ่มตัวอย่างได้แก่ ประชาชนผู้ประสบอุทกภัย จังหวัดสระบุรี และจังหวัดอ่างทอง จำนวนรวม 171 คน โดยการแจกแบบสอบถาม วิธีการสุ่มตัวอย่างใช้ Non-Probability Sampling โดยเลือกตัวอย่างแบบบังเอิญหรือแบบสะดวก (Accidental or Convenience Sampling) การวิจัยเชิงคุณภาพใช้วิธีสัมภาษณ์ทั้งเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบส่วนกลาง และเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบส่วนท้องถิ่น โดยสุ่มแบบเจาะจง (Purposive Sampling) สำหรับการศึกษาการแก้ไขปัญหาอุทกภัยใช้การศึกษาแบบกรณีศึกษา (case study)

ผลการวิจัยพบว่าผู้ประสบอุทกภัยนอกเขตกรุงเทพมหานครได้รับรู้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับน้ำท่วมผ่านโทรทัศน์คิดเป็นสัดส่วนสูงที่สุด รองลงมาคือผ่านทางหนังสือพิมพ์ อินเตอร์เนท และวิทยุ ตามลำดับ การรับรู้ข้อมูลข่าวสารจากภาครัฐที่ให้ข้อมูลผ่านเจ้าหน้าที่และกลไกรัฐนั้น จากการสำรวจพบว่า ผู้ประสบอุทกภัยได้รับการแจ้งข่าวสารเรื่องน้ำท่วมจากเทศบาลตำบล หรือองค์การบริหารส่วนตำบลเป็นสัดส่วนสูงที่สุด รองลงมาคือผู้ใหญ่บ้าน ถ้ดมาคือกำนัน นายอำเภอ หน่วยป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย องค์การบริหารส่วนจังหวัด ตำรวจ หรือการได้ข้อความผ่าน SMS ตามลำดับ โดยข้อมูลส่งมาจากกรมชลประทาน สำนักงานจังหวัด และอำเภอ

การดำเนินงานของภาครัฐในการแจ้งเตือนอุทกภัย ในระดับส่วนกลาง กรมชลประทานมีหน้าที่สำรวจน้ำในเขื่อน กรมอุตุนิยมวิทยาดูปริมาณน้ำฝน จากนั้นนำข้อมูลมาประมวลผล วิเคราะห์ และประเมินสถานการณ์ล่วงหน้า หน่วยงานที่เกี่ยวข้องรวมถึงศูนย์เตือนภัยพิบัติแจ้งข้อมูลเตือนไปยังหน่วยงานท้องถิ่นทุกพื้นที่ ในระดับจังหวัดพบว่ากรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการกระจายข่าวและช่วยเหลือประชาชนที่ประสบอุทกภัย

ข้อเสนอแนะจากการวิจัยคือควรมีการเชื่อมโยงเครือข่ายการดำเนินงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องทั้งหน่วยงานระดับส่วนกลางและระดับท้องถิ่น ทั้งภายในจังหวัดและระหว่างจังหวัด เช่น กรมอุตุนิยมวิทยา กรมทรัพยากรน้ำ ศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย องค์การบริหารส่วนจังหวัด องค์การบริหารงานส่วนตำบล เทศบาล และอำเภอ เป็นต้น โดยการประสานงานระหว่างหน่วยงานมีความสำคัญที่จะช่วยรับมือกับปัญหาอุทกภัย โดยจะมีการแลกเปลี่ยนทั้งทรัพยากรและข้อมูล

(2019). การศึกษาการติดตามข้อมูลข่าวสาร ระบบการแจ้งเตือน และการแก้ไขปัญหาในภาวะวิกฤติน้ำท่วมนอกเขตกรุงเทพมหานคร. UMT POLY Journal, 2019(2), 1-12.